أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

202

قانون ( فارسى )

نمىكند . سر زده رو به كبد مىرود . كبد كه آن را دوست دارد صبر ندارد كه به تدريج و كم‌كم اين مهمان عزيز وارد شود . اگر اين پذيرش شراب از جانب كبد به تدريج مىبود و شراب آن‌قدر مىماند كه دردى و ته‌نشين آن جدا شود و صاف و پاكيزه مهمان كبد گردد ، زيانى در بر نداشت ؛ اما همينطور درسته با ته‌نشين و مادهء غليظ داخل مىشود مىبيند كه راه ورود گشاد و آماده است . راهى كه شراب از معده به كبد مىپيمايد در قياس با رگهايى كه در كبدند و شراب بايد از آنها گذر كند بسيار گشاد است . وانگهى هنگامى كه به كبد داخل مىشود آن‌قدرها مىماند كه مادهء ناسازگار با كبد از او جدا گردد و شراب هضم لازم را در كبد ببيند . فورا مادهء لطيف شراب كه به سرعت زياد نفوذ مىكند خود را به رگهاى تنگ مىرساند و از آنجا - كه گدار تنگ است - ناچار لاى و دردى خود را پشت سر مىگذارد اين دردى باقى مانده با كبد ناسازگار است . اما همين شراب شيرين كه با كبد بىلطفى مىكند ، با ريه كاملا سازگار است . زيرا وقتى كه به ريه مىرسد ، پالايشگاه‌هايى در انتظارش هستند كه در منفذها و گدارهاى مرى به صورت تراوش تصفيه مىشود و اين زمانى است كه از گدار تنگ به گدار گشاد منتقل مىگردد و براى دومين بار در رگ توخالى اين تصفيه صورت مىپذيرد . وقتى كه به ريه داخل مىشود پاك و بىآلايش است و تصفيه شده ، دردى و لاى و اشياء غليظ را با خود نبرده است و آنها را پشت در گذاشته است . همچنين شراب شيرين در اندامان ديگر نيز حالتى چنين دارد امّا در هيچيك از اندامان چون ريه به تصفيهء كامل نمىرسد . فصل هشتم چيزهاى سازگار با كبد بطور كلّى چيزهايى كه با كبد سازگارند و با آن سر دوستى دارند عبارتند از : 1 - هر تلخى كه بازكنندهء بندآمدنيها است و يا هر نيروى ديگرى كه بازكننده در آن باشد . البته بايد با اينكه بازكننده است داراى نيروى گيرندگى هم باشد ، كه نيروى گيرنده كبد را تقويت مىكند . بايد دارو يا خوراك يا هرچه اين شرايط را دارد خوشبوى هم باشد . خوشبويى چنان‌كه با گوهر روان مناسب باشد و از تعفن جلوگيرى كند . دارچين ، شكوفهء گورگياه ، مرّ و امثال آنها واجد اين شرايط هستند . 2 - هرچه در آن خاصيت شستن و زدودن هست . 3 - هرچه مادهء خونابه و چركالود را تنقيه مىكند . اين در شرطى لازم است كه سستىرسانى چنين ماده‌اى به آن حد از شدت نرسيده باشد كه نياز به شستشو داشته باشد . 4 - هرچه پخته گردانيدن و نرم كردن را در بر داشته باشد و به‌ويژه اگر با خاصيت گيرندگى و نيروبخشى به كبد همراه باشد . مانند زعفران . 5 - هرچه همراه پخته گردانيدن و نرمش بخشيدن ، خوشمزه هم باشد ، مانند مويز . 6 - هرچه ليز و نرم‌كننده و به اضافهء آنها به سرعت نفوذ كند مانند شراب ريحانى . شراب ريحانى